Dichter met geluid, Bart Moeyaert

De Vlaamse dichter en schrijver Bart Moeyaert leest graag en goed voor. Niet alleen gedichten overigens.

Een aantal jaren geleden maakte ik via het programma De Plantage met presentatrice Hanneke Groenteman kennis met het werk van Bart Moeyaert. Hij las voor uit het boek Broere, waarin hij de lotgevallen van een jongetje en zijn zes broertjes beschrijft. De verhalen zijn gebaseerd op zijn eigen jeugd.

Hij deed dat zo leuk dat ik meteen het boek heb gekocht. Tot mijn verrassing zat er een cd bij het boek, waarop de schrijver de verhalen voorleest, sommige met pianobegeleiding.

In 2003 schreef hij op verzoek van het Nederlands Blazers Ensemble De Schepping, het bijbelse scheppingsverhaal, dat in samenwerking met het blazersensemble op de planken werd gebracht: voorgelezen door Moeyaert met muziek uit Die Schöpfung van Haydn.

Deze voorstelling kreeg in 2010 een vervolg met Het Paradijs, dat op dezelfde manier op het toneel werd gebracht. Van beide voorstellingen is een boek met cd verschenen, die ik iedereen van harte kan aanbevelen. Strikt genomen is het geen poëzie, maar als proza is het erg poëtisch....

De gedichten die Bart Moeyaert schrijft zijn, evenals zijn prozawerk, zowel bestemd voor kinderen als voor volwassenen.
Op zijn website zijn diverse filmpjes en audiofragmenten te vinden.

Kijk en luister bijvoorbeeld naar het gedicht Siberië

Hieronder nog de trailer voor de voorstelling met het NBE

Dichter met geluid: Tsjêbbe Hettinga

Eén van de bekendste en meest succesvolle Friese dichters is Tsjêbbe Hettinga.

Deze bijna blinde dichter draagt zijn gedichten voor op een manier die ook mensen die het Fries niet verstaan aanspreekt.
Dat verklaart ook zijn succes in het buitenland, vaak wordt hij gevraagd voor internationale poëziefestivals, van Colombia tot Rotterdam, van Spanje tot Ierland. Kennelijk is de muziek van de taal voldoende om mensen geboeid te laten luisteren.
Het landschap speelt een grote rol in zijn gedichten en dan niet alleen het Friese landschap.

Op de website van Poetry International staat het als volgt:

'Opmerkelijk is dat Hettinga’s poëzie in niets aan heersende praktijken van het moment doet denken. Veeleer herinnert zij aan vooroorlogse dichterschappen, als die van Roland Holst, Slauerhoff, Marsman. Het is episch werk, zoals ook zijn grote voorganger Obe Postma dat schreef. De Friese landschappen van Hettinga zijn nooit plaatsgebonden maar universeel. Zijn vocabulaire is mythisch, zijn beelden zijn visionair, het leven zoals hij het oproept wordt vooral zinnelijk ondergaan.'

Bij zijn bundels zit meestal een cd, zodat de lezer ook kan luisteren. Zelf hoorde ik de cd van Frjemde kusten/Vreemde kusten (Nederlandse vertaling van Benno Barnard) voordat ik de poëzie las, en ik was meteen verkocht! Ik vind het nog steeds heel bijzonder, vandaar dat ik het graag wil laten horen.

Over Tsjêbbe Hettinga is een documentaire gemaakt door Pieter Verhoeff, getiteld Yn dat sykjen sûnder finen (In dat zoeken zonder vinden). Hettinga is daarvoor door Verhoeff bijna twee jaar lang gevolgd, wat resulteerde in een boeiend portret.
Hier een fragment.

De filosofie van de heuvel

Ilja Leonard Pfeijffer (1968) is dichter, romancier, essayist, criticus en polemist.Tevens classicus en als zodanig verbonden geweest aan de vakgroep Griekse en Latijnse talen en culturen van de Leidse Universiteit.
Hij is genomineerd geweest voor alle belangrijke literaire prijzen voor zowel proza als poëzie. Voor zijn romandebuut Rupert, een bekentenis sleepte hij de Anton Wachterprijs 2002 in de wacht.
Van zijn gedichten weet ik eerlijk gezegd nog weinig, om de één of andere reden trekt het me niet zo, al vind ik volgend fragment toch wel heel mooi: 

poëzie is geen poging tot pogen te prevelen
wat de onuitsprekelijk sensibele ziel in eenzelvige stilte
denkt niet te vermoeden omtrent het onzegbare
van verstilde binnenmeren
want wie zich het zeggen ontzegt
zal niet zingen

Gedicht Vuurvogel uit de bundel Dolores. Elegieën (2002)

Over de gedichten wil ik het hier niet hebben, maar wel over het boek De filosofie van de heuvel, op de fiets naar Rome, dat hij samen met zijn Russische vriendin Gelya Bogatishcheva heeft geschreven: de tekst is van Ilja, de foto's zijn van Gelya.

De bepaald niet atletische, 100 kilo wegende, van shag en alcohol houdende Pfeijffer besloot op een dag om samen met zijn vriendin een fietstocht naar Rome te maken. Dat wil zeggen zijn vriendin nam de beslissing en de verliefde Ilja volgde. Gelya had een racefiets en een goede conditie, Ilja kocht een, volgens eigen zeggen, zesdehands Batavus voor 95 euro. Ze vertrokken op 1 juni 2008 en de planning was om in 40 dagen het doel te bereiken.

Natuurlijk speelt het gebrek aan conditie de dichter parten, met name als ze in heuvelachtiger terrein komen. De heuvels zijn een uitdaging die hem brengen tot het formuleren van een filosofie van de heuvel: vergeet het fysieke ongemak van de beklimming, maar zie het als een mentale kwestie. Prent jezelf in dat de berg vlak is.

Onnodig te zeggen dat die filosofie niet werkt, bijstellen dus. Kijken naar het omringende landschap bijvoorbeeld , of jezelf voorhouden dat pijn goed is.

Het boek is een vermakelijk verslag van de wederwaardigheden tijdens de reis van 2600 kilometer via Tilburg, Dinant, Lyon, Marseille, Genua en Pisa.

Het is een erg leuk boek, niet in de laatste plaats omdat de verliefdheid van de dichter bijna van de bladzijden afspat. Het is een boek om met een brede glimlach te lezen.

Ze komen aan in Rome op 11 juli, na een reeks van vrolijke, vermoeiende, beangstigende, schitterende en uitdagende avonturen, maar ze komen niet weerom! Onderweg deden ze Genua aan en dat is de stad waar ze zich zo thuis voelden dat ze na terugkomst uit Rome zich daar gevestigd hebben.

 

Dichter met geluid, Antjie Krog

Enkele jaren geleden hoorde ik Antjie Krog voor het eerst voorlezen in het radioprogramma De Avonden. Ik had nooit van haar gehoord maar was gebiologeerd door de gedichten en vooral door de manier waarop ze ze voorlas.

De volgende dag heb ik meteen de dichtbundel gehaald waarom het programma draaide: Liederen van de blauwkraanvogel.


De gedichten in deze bundel schreef Krog niet zelf. Het is een selectie die zij maakte uit een verzameling poëzie en vertellingen van de Kaapse Bosjesmannen of, zoals ze tegenwoordig genoemd worden, de Khoisan. Deze verzameling is aangelegd door de Duitse taalgeleerde Wilhelm Bleek (overleden in 1875), toen hij de taal van de Bosjesmannen in kaart wilde brengen. Deze heel specifieke taal, /Xam, wordt gekenmerkt door een aantal klikgeluiden.

Bleek vertaalde de verhalen en gedichten in het Engels, Antjie Krog vertaalde ze vanuit het Engels in het Afrikaans.
Het resultaat is een absoluut fascinerende bundel, waarin je meegevoerd wordt naar een bijna verdwenen cultuur van een volk dat nog helemaal leeft met de natuur. Vooral het prachtige gedicht Wat die sterre sê spreekt erg tot de verbeelding. Je ziet jezelf staan op de hoogvlakte, het is nacht en de hemel is bezaaid met sterren. Ze spreken een eigen taal....
Wat mij betreft is dit pure magie.

Ik heb de uitzending van De avonden teruggevonden op internet. Je kunt hem hier beluisteren, na ongeveer 5 minuten komt het sterrengedicht.

Natuurlijk schrijft Antjie Krog ook zelf gedichten in het Zuid-Afrikaans. De meeste zijn in het Nederlands vertaald, maar als je ze hardop leest begrijp je ze ook wel.
Hier volgt nog een geluidsfragment. (klik op het groen luidsprekertje linksboven)

Dichter met geluid, Lucebert

Op 27 januari is de jaarlijkse Nationale Gedichtendag.

In de bibliotheek wil ik weer extra aandacht aan gedichten besteden, dus dichtbundels zullen een prominentere plaats krijgen in januari.
Gedichten worden weinig geleend, er is een bepaalde drempelvrees. Men is bang dat poëzie moeilijk is, onbegrijpelijk. Dat is vaak ook wel zo, maar tussen moeilijk en gemakkelijk ligt nog een hele wereld te ontdekken.

Zelf lees ik met enige regelmaat poëzie; luisteren naar een dichter die zijn gedichten voorleest vind ik persoonlijk erg moeilijk. Ik wil een gedicht voor me zien, lezen en herlezen, alle woorden en witregels, strofen en eindrijm of binnenrijm, of geen rijm.

Toch zijn er een paar dichters die zo prachtig kunnen voorlezen, dat het lijkt alsof je het gedicht pas begrijpt als je het hoort.

Die dichters wil ik in januari op mijn weblog een plaatsje geven, te beginnen met Lucebert.
Ingewikkelde gedichten, dacht ik altijd. Wel vaak prachtig taalgebruik, maar waar gaat het over?
Tot ik in een tv-programma Lucebert uit eigen werk hoorde voorlezen. Door zijn manier van lezen word je als het ware meegezogen in de wereld van het gedicht en krijg je opeens de gewaarwording dat je het, verdomd!, een beetje begrijpt!

Meer zeg ik er niet over. Laat het over je heen komen en luister.....